Mod:

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin en büyük deniz ulaşım kapısı Gazimağusa Limanı’dır.  Girne Turizm Limanı’nın faaliyete geçtiği 1987 yılına kadar yük taşımacılığının tamamı; yolcu taşımacılığının  da büyük bir bölümü  Gazimağusa Limanından yapılmakta idi.  Girne Turizm Limanı faaliyete geçtikten sonra,  Türkiye’ye daha yakın olmasından dolayı yolcu taşımacılığı daha çok Girne Turizm Limanı’na kaymıştır.



GAZİMAĞUSA  LİMANI’NIN  TARİHÇESİ   
              
Mağusa’nın M.Ö. 274 yılında Ptolemus Krallarından Philadelphus tarafından kurulduğu ve kralın kızkardeşi Arsinoe’nin adını verdiği söylenir. Bu  Arsinoe kenti, Salamis’in M.S. 648’de Araplar tarafından yıkılıp yakılması üzerine oradan göç edenhalklabüyümüşve adını dadeğişerek “KumdaSaklı”anlamında “Ammochostos” olmuştur.  Lüzinyanlar  döneminde (1192-1489) ise Mağusa, adanın Lefkoşa’dan sonra ikinci büyük kenti durumuna yükselmiş ve Frenklerin diliyle “Famagusta”  diye tanınmaya başlamıştır. Kutsal topraklarda Haçlı Seferleri ile kurulmuş olan Batı Hristiyan kökenli Krallıkların son kalesi olan ACRE’nin (1291) Müslümanların eline geçmesi ile Guide Lüzinyan isimli Kral’ın (1191) yılında Kıbrıs’a gelmesi ile kenti işlek bir liman ve ticaret merkezi haline getirmişlerdir.

Doğu ülkelerinden Suriye kıyılarına getirilen bir çok kıymetli ticari eşya, Mağusa’lı tüccarlar tarafından  Mağusa üzerinden Avrupa’ya sevk edilmeye başlanmış ve böylece kent,           doğu – batı ticaretinde bir transit merkezi antrepo olarak büyük rol oynamıştır.  Böylece, XIII.’üncü  ve  XIV.’üncü yüzyılda bir ticaret merkezi olarak tarihin en hareketli ve en önemli devrini yaşadı. Bu dönemde kent, birçok farklı din ve millete sahip tüccarları barındırmış, adanın doğu ve batı arasında ithalat ve ihracatları gerçekleştirmiştir. Bu gün sur içerisinde görülen ve Süryani, Ermeni, Ortodoks ve Lâtin Kiliselerine ait yapılar bu dönemde inşa edilmiştir.İhraç ürünleri arasında ipek, arpa, tuz, hububat ve Venedik dükalığının zengin sofralarının vazgeçilmez şarküteri ürünü turşulanmış Pulya Kuşu vardı.

1374 yılında Ceneviz donanmasının Mağusa’yı kuşatması ve yağmalaması ile bu parlak dönem sona ermiştir. Ceneviz dönemi 90 yıl sürer ve bu dönemde Mağusa şehir ve limanı ticari önemini yitirir.  Venedik dönemi (1489-1570) liman ve şehrin ticari çöküşü devam eder ve sadece askeri yönden geliştirilerek bu gün gördüğümüz zamanın en modern müdafaa sistemi inşa edilir. 1562-1570  yılları arasında, Askeri Mühendis  Pauladi Ferrari’nin hazırladığı plâna göre, rıhtım boyunca su derinliği 13 Venedik ayağı (4.24 metre), girişe yakın 14 Venedik ayağı (4.87 metre) ve liman ortasında ise 12 Venedik ayağı (4.17 metre) idi.

Bugün Deniz Kapısı olarak bilinen Canbulat Tapya’sı ile Othello Kalesi arasında, giriş kapısının limana bakan cephesindeki mermer kanatlı “Aslan Heykeli” Venedik dükalığının semboli idi ve Rönesans devrinin adadaki en mükemmel  eseridir.   1476 yılında Venedik Generali  Antonio Leoredane,Mağusa Limanı’nın Kıbrıs Adası’nın  merkezi ve anahtarı olduğunu, ancak nüfusunun göç etmiş olduğunu yazar.  1510 yılında bu durum biraz iyileşir, bir diğer rapora göre 1510 yılından itibaren Lefkoşa’daki Yahudi nüfusundan bir kısmı Mağusa’ya yerleşir ve nüfusu 4500 sivil,  500 askere yükselir.  1569’da Kent nüfusu 10,000 olmuştur.

Osmanlı - Türk Dönemi, Lefkoşa Kenti’nin 1570 yılında, Mağusa’nın ise 1571 yılında alınması ile başlar.  Bu dönem için, mevcut kayıtlar daha ziyade Osmanlı İmparatorluğuna muhalif olan batılı gezgin ve yazarlar tarafından yazıldığı için tarafsız olmayıp, son derece subjektif değerlendirilmekteydi. Bu karmaşık ve çelişkili yazılı belgelerden şöyle bir özet çıkartılabilir.  Osmanlı Sultanları, Mağusa Liman ve Kentinin askeri yönden önemini iyi kavrayarak, güçlü olduğu sürece bir askeri üs olarak elinde tutmuş ve liman ve kale çevresinde Uluslararası ticarete ve ticari kesimlere yasaklanmıştır.  Yine denizyolu ile Hindistan’a gidildiği için İpek Yolu’nun, batı dünyasına köprü vazifesi gören bir liman olması özelliğini de kaybetmiştir.

1878 yılında adanın İngiltere Krallığına kiralanmasıyle yeni bir dönem başlar, limanın stratejik durumu  için ilk rapor Whepworth W. Dickson tarafından hazırlanır. Mağusa, tabiatın bir bağışıdır ve ticari açıdan Beyrut ve İskenderun limanlarına, askeri açıdan ise İskenderiye’ye rakip olacak pozisyondadır.  1879 yılında İngiliz hükümeti Thomas Orniston isimli bir Mühendis, Mağusa Limanını  etüd etmek için gönderilir.  Bir yıl sonraki raporunda, 600 ayak uzunluğunda rıhtım yapılmasını ve bir mil uzunluğunda mendirek yapılmasını tavsiye eder.

1898 yılında Coddes Co. Firması, yeni bir liman inşaası için görevlendirilir. Görevlendirilen Şirket, limanın 24 ayak derinleştirilmesinin, giriş kanalının 250 ayak uzunluğunda, 24 ayak derinliğinde olmasını ve de rıhtımın 800 ayak olmasını teklif eder.  Toplam maliyet 123,993 İngiliz Pound’u olarak hesaplanır.  Koloni hükümeti bu teklifi kabul eder ve Ekim 1902’de çalışma başlar.  Ağustos 1904’de tamamlanır.  Toplam maliyet 126,600 İngiliz Pound’u olarak gerçekleşir.  Bugün bu kısım, İç Limanın yarısıdır.  Deniz Kapısıyla, Othello Kalesi arasında kalan bölümdür.

İngiliz döneminde, ikinci limanın inşaası, artan ticaret hacmine göre 1925-1933 yılları arasında yapılır.  161,030 İngiliz Pound’a mal olan bu genişletme, Deniz Kapısıyla, Canbulat Kapısına kadar olan bölümden oluşur.  III. Geliştirme dönemi, II. Dünya Harbini müteakip yıllarda 1959-1965 yıllarında yapılır.  Yeni Liman (Dış Liman) olarak bilinen 1962 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti’nin  aldığı kararla bir Polonyalı firmaya verilir ve 39,895 İngiliz Pound’u maliyetine 2150 ayak uzunluğunda ve 32 ayak derinliğinde yeni bir rıhtım inşa edilir. Bu şekilde Mağusa Limanı bugün görülen son şeklini almış olur.

1963 – 1974 yıllarında adadaki Türk ve Rum kökenli nüfus arasındaki kanlı çatışmalar, doğal olarak müşterek liman çalışanları için zor bir dönemdir.  1963 yılına kadar gerek armatör, gerekse Liman İşçisi olarak Türklerin çoğunlukta olduğu deniz ticaret yapısı, 1963’ten sonra Rumlar lehine çevrilir.  İkinci Dünya Harbine kadar, çoğunluk Türk ve çevre Arap  ülkelerine ait olan armatörlük, harbin getirdiği menfi koşullar ve de Koloni hükümetinin ilgisizliği, bir çok Türk denizcisini iflâs durumuna getirmiştir.  Bir çoğunluğu gemilerini satarak vazgeçer.

Herşeye rağmen, bu zor dönemde yeni kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ticarete yönelik olumlu yatırımları,  siyasi kararlar ile Mağusa Limanı hızla gelişir.  Adanın en önemli ithalat ve ihracat limanı durumuna getirilir.1974 yılında Mutlu Barış Harekâtı ile limanın işletilmesi ve yönetimi yeniden ve tamamen Kıbrıs Türklerinin eline geçer.  2003 – 2004 ve 2005 yıllarında ithalât ve ihracatta rekor seviyeye ulaşılmıştır.
 


GAZİMAĞUSA  LİMANI’NIN   MEVKİİ  ve  ÖZELLİKLERİ               

Limanın Mevkii :             

Mağusa Körfezi      Enlem      35º 07’ N 

                           Boylam     33º 57’ E

Demirleme Yeri     Deniz Şamandırasının


                           Enlem      35º08’55”N

                           Boylam    33º56’06”E           

doğu kesimi. Demirleme yeri, Kuzey-Doğu ve Güney-Doğu rüzgarlarına açıktır.
 
Med ve Cezir          Max        0.45 metre     
                        
Limanın Giriş         Şamandıradan sonraki liman giriş kanalının
   Kanalı               derinliği 10.3m ve mendirek girişi ortalama
                           genişliği 183 metredir.

      
Gazimağusa  Limanı   İÇ   ve   DIŞ   Liman’dan   oluşmaktadır.
 
İÇ LİMAN

İÇ LİMAN tabii bir liman’dır. 
  
Rıhtım uzunluğu                                      540  metre

Rıhtım Su Seviyesinden Yüksekliği             1.8  metre

Rıhtım Boyu Su Derinliği                           7.3  metre (24ayak)

Müsaade Edilen Max.Gemi Su Çekimi         6.7  metre (22ayak)
 
Müsaade Edilen Max. Gemi Uzunluğu         131 metre

Müsaade Edilen Max.Ro/Ro Gemi Uzunluğu  90  metre

Tahta İskele Uzunluğu                                99  metre

İskele Boyu Derinlik                                  5.2  metre (17ayak)


DEPOLAMA SAHALARI
Kapalı Ambarlar                                      6931 metre2

Açık Şedler(sundurmalar)                          754  metre2

Açık Depolama Sahaları                           1025 metre2



DIŞ LİMAN
Rıhtım uzunluğu                                       655  metre

Rıhtım Su Seviyesinden Yüksekliği              1.8  metre

Rıhtım Boyu Su Derinliği                           9.75 metre

Müsaade Edilen Max.Gemi Su Çekimi          9.15 metre

Müsaade Edilen Max. Gemi Uzunluğu          220  metre
        
Müsaade Edilen Max.Ro/Ro Gemi Uzunluğu 150  metre